Igor Dunin: Smak i dym nad polskim domem
Igor Dunin to Polak urodzony w Kazachstanie, człowiek, dla którego kuchnia stała się mostem między życiem dawno minionym a obecnym, między Azją a Europą, między wspomnieniami a codziennością. Przyjechał do Polski na pobyt stały pięć lat temu, przynosząc ze sobą nie tylko walizki, ale i całą walizkę tradycji — uzbekskiej, kaukaskiej, koreańskiej, syberyjskiej — wszystkie te smaki, które teraz, krok po kroku, odkrywają widzowie jego kanału. Jego kuchnia to nie tylko gotowanie, to narracja: o tym, skąd się wziął, co pamięta, co polubił i co — pomimo zmian — pozostał mu wierny.
Żyje w Polsce, ale nie gdzieś przypadkiem — jego historia zaczęła się nowo w mieście, które stopniowo stało się dla niego domem: Oleśnicy. Tam, wśród ogrodów, lasów i poletkowych dróg, Igor buduje nie tylko życie, ale i drugą rzeczywistość — „mały Uzbekistan w Polsce”, jak nazywa swoje przestrzenie, gdzie tandoor płonie, a w powietrzu unosi się zapach cebuli, kminu i dymu.
Zanim zaczął kręcić filmy o samogonie, chłodcu i tandoorze, Igor zajmował się życiem — codziennym, wymiennym, prostym. Nie ma śladu po innych profesjach, innych kariery, innej pracy. Jego przeszłość to przeszłość ludzi, którzy nie opowiadają o sobie, dopóki nie zaczną gotować. Dopiero kiedy w ręce bierze cebulę, a do garnka wsypuje zirę, jego historia zaczyna się rozgrywać. Zanim to się stało, był kimś, kto mieszkał, pracował, rozmawiał — ktoś, kto się przyzwyczajał. Do języka, do klimatu, do braku tandoorów w sklepach. Do tego, że w Polsce nie ma „kany” — ale za to można ją znaleźć.
Jego kanał zaczyna się jesienią 2023 roku, od prostego filmu zatytułowanego „шашлычок под первачок” — szaszłyk przygotowany w piecu kąpielowym, jak to kiedyś było w Azji Środkowej. To nie był pierwszy film, o czym świadczy napis: „Początkowe filmy gdzieś zniknęły”. Już od tych początków widać, że Igor nie tylko gotuje — tłumaczy, przekazuje, odzyskuje. Język jest mieszanką rosyjskiego, polskiego i gestów, a każdy przepis to nie tylko lista składników, ale narracja. Szybko pojawia się motyw języka — Igor szuka sponsora, który zapłaci za korepetytora. To nie prośba o pieniądze, to sygnał: on chce mówić płynnie, chce być zrozumiany, chce, by jego kuchnia była dostępna dla wszystkich.
Od razu przybiera rytm: codzienne gotowanie, codzienne filmy. W ciągu kilku dni pojawiają się pogańczki, łepiożki, płow, lagman — wszystko, co niesie smak jego dzieciństwa. Ale nie tylko. Już w listopadzie 2023 roku Igor eksperymentuje: robi sibiryjski pirog z rybą, wtedy — bieftrogan w wersji zupy, potem — selskożnik. To nie tylko powrót do korzeni, to eksploracja nowego świata: kuchni polskiej, koreańskiej, chińskiej. Jego kuchnia to kulturowy koncept — nie dzieli się na „tutaj” i „tam”, tylko łączy.
Z czasem jego świat się poszerza. Z Polski — do Anglii, gdzie próbuje fish and chips, potem — do Gruzji, do Kobuleti, gdzie gości u przyjaciółki Irmy, spaceruje po plaży, odwiedza delfinariu i radośnie filmuje, jak jego postać wpatruje się w delfina, który — jak się wydaje — też w niego. To są chwile, w których Igor nie gotuje, tylko żyje. A potem — gotuje znowu, bo to jego sposób bycia. Wraca do Polski, do Oleśnicy, do tandooru, do nowej pasji: samogonu.
Punkt zwrotny nadchodzi latem 2024 roku. Igor, który zaczynał od szaszłyka i łepiożek, teraz produkuje samogon. Nie dla sprzedaży, nie dla biznesu — dla doświadczenia. Opowiada o rektyfikacji, dojrzewaniu na dębowych wiórach, dodawaniu korówek orzechów, suszonych owoców, mięty. Jego domowy „koniak” staje się jego fetyszem — film zatytułowany „Domowy koniak. Hennessy płače w stronkę” zdobywa ponad pół miliona odsłuchań. To nie tylko przepis — to manifest: mogę to zrobić lepiej. I taniej. I smaczniej. I z duszą.
To, co kiedyś było kuchnią emigranta, staje się laboratorium. Igor nie tylko warzy — analizuje, testuje, porównuje. Porównuje dwa rodzaje marynat dla szaszłyka, sprawdza, który daje miększe pieczywo, jak lepiej zapiec boczek. Jego kuchnia to nie tylko emocja, to też metoda. A potem — jeszcze szerzej: w 2025 roku Igor zaczyna mówić o życiu. O życiu emerytów w Polsce. O medycynie, o cenach, o tym, co można kupić za 100 złotych w Kauffmanie. To nie są już tylko przepisy — to reportaż społeczny, delikatny, bezpretensjonalny, ale głęboki. Pokazuje, jak wygląda życie po przejściu z Azji do Europy — nie przez dramat, ale przez zakupy, emeryturę i dach nad głową.
Z czasem jego świat staje się bardziej prywatny. Mówi o wnukach, o dzieciach, o tym, jak spotkał córkę wracającą z Anglii. Ale też — o tym, co przestało się pojawiać. Nie ma więcej wspomnień o Uzbekistanie, nie ma porównań z dawnym życiem. Nie ma więcej filmów z prośbą o pomoc językową — Igor mówi coraz lepiej. Jego polski staje się płynniejszy, jego ekipa — pewniejsza. A potem, nieoczekiwanie — mówi o dawnych wojnach. Film zatytułowany „Dzień Zwycięstwa w Polsce 2025” pokazuje cmentarz sowieckich żołnierzy w Oleśnicy. Igor mówi o szacunku, o pamięci, o tym, że „to byli ludzie różnych narodów, ale razem byli wielką siłą”. To nie jest polityczna wypowiedź — to gest człowieka, który wie, co znaczy przesiedlenie, utrata, pamięć.
Jego największym sukcesem nie jest żaden przepis, ale ogólne poczucie, że stworzył coś prawdziwego. Kanał, który zaczął się od szaszłyka, stał się rytmem życia — dla niego i dla tysięcy widzów. Jego największy film, „Domowy koniak”, to nie tylko przepis, to symbol — że można być kimś, kim się jest, i robić to, co się kocha, nawet jeśli inni tego nie rozumieją. A największym potknięciem — bynajmniej nie nieudane danie — był błąd przy domowej tuńce, gdzie polecił użycie margaryny. Gdy banki się uniosły, Igor nie ukrył się — przeprosił, ostrzegł, poprawił. To rzadka szczerość.
Najpopularniejsze jego filmy to te, które łączą emocje i smak: „Klubnicowy deser z czekoladą”, „Samo-gon: od wody do spirytusu”, „Łopatka wieprzowa w tandoorze”, „Kazan kabob”. Ale to nie one definiują jego kanał. Definiuje go „Żywność emerytów w Polsce” — bo to wtedy Igor przestał być tylko kucharzem i został narratorem życia emigranta.
Jego historia nie jest historią sukcesu w klasycznym rozumieniu. Nie ma tu bogactwa, rozgłosu, wyjazdów do Hollywood. Jest coś więcej: spokojne życie, które się składa. Z tandooru, z dymu, z wnuków, z delfinów, z samogonu, z pamięci. Jego kuchnia to nie tylko jedzenie — to historia przetrwania, adaptacji, cichej radości.
Jego najważniejszą osobą nie ma w filmach — to jego rodzina. Dzieci, wnuki, córka z Anglii. Ale są też ci, którzy pojawiają się regularnie: Irmy z Gruzji, delfin z Batumi, widzowie, którym pomaga język polski. A ci, którzy przestali się pojawiać? Może sprzedawcy tandoorów, może znajomi z Uzbekistanu — nie wiadomo. Ale widać, że Igor nie potrzebuje ich już tak bardzo. Ma swój ogród, swoją piec, swój kanał.
Tematów, których Igor unika, nie widać. Nie mówi o polityce, o religii, o konfliktach. Ale też nie mówi o samotności. Choć czasem, gdy stoi przy tandoorze i mówi „to robiła moja matka”, widać, że mówi o czymś więcej niż o jedzeniu.
A potem — widzowie widzą wszystko. Nie tylko jedzenie, ale i powódź w Oleśnicy, wycieczkę do Kaliningradu, spacer po Lincoln. Igor nie ukrywa się — pokazuje życie w całej jego prostocie. I wtedy staje się wyraźne: to nie jest kanał kulinarny. To jest kanał o człowieku, który znalazł się w obcym kraju, i zrobił z niego dom.
Jego ostatnie filmy to mieszanka: noworoczne dania, kiełbasa wędzona na balkonie, sękacz. Żadnego spektaklu, tylko spokojne życie. A potem — znowu delfin. Znowu „kobieta z delfinem”. Znowu uśmiech.
Igor Dunin to człowiek, który zamiast tęsknoty zrobił przepis, zamiast żalu — samogon, a zamiast odrzucenia — bramkę do ogrodu pełną kiełkujących ogórków.
To historia smaku, dymu i cichej dumy z tego, że przetrwał.