Opowieść o twórcy kanału Emigracja do Szwajcarii
Gdzieś pomiędzy kolejnymi zakrętami górskich dróg Podkarpacia, dawno przed tym, jak kamera zaczęła rejestrować życie za granicą, mieszkał człowiek, który widział świat przez obiektyw swojego wnętrza – ciekawski, z humorem suchym jak alpejskie powietrze, ale z sercem zakotwiczonym w Krakowie, choć nie zawsze to mówił wprost. Jego historia nie zaczyna się od lotniska, ale od Krosna, miasta szkła i lokalnych rajdów, które nagrywał nie z myślą o kariere, a z instynktem dokumentalisty z podwórka. Tam, podczas rajdów samochodowych i katolickich festynów, zaczął eksperymentować z kamerą, nieświadom, że to pierwsze klatki długiego filmu o własnym życiu.
Pierwsze lata jego twórczości to mieszanka przypadkowości: rajdy górskie, wizyty w Złotych Piaskach, a potem coraz bardziej osobiste, nawet kontrowersyjne wątki – jak interpretacja dogmatu o wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny przez pryzmat kosmicznej podróży, czy relacje z tzw. cudu w Polance, gdzie kamienne oblicze Jezusa miało rzekomo płakać krwawymi łzami. Był wtedy nie tyle komentatorem wydarzeń, ile raczej ich egzorcystą – z kamerą w ręku, analizował mistycyzm, ale z dystansem, jakby szukał logiki tam, gdzie inni widzieli tylko wiarygodność. Te filmy, pełne poważania i lekkiego wyższościowego uśmiechu, zyskały nieoczekiwaną popularność – jeden z nich, o pedofilii w kościele, przekroczył pół miliona odsłon, choć nie był to cel, raczej skutek uboczny jego otwartości.
W miarę jak lata mijały, jego zainteresowania przesuwały się z lokalnych wydarzeń ku technice – regeneracja lamp samochodowych, naprawa żarówek w Citroenie C5, wymiana oleju w kosiarce. Były to chwile, gdy zaczął dostrzegać, że nie tylko opowiada o świecie, ale i nim operuje. Mechanika, elektryka – to stało się jego językiem. A potem, jakby los obrócił kamerę z powrotem ku niemu, przyszła Szwajcaria. Nie wiadomo dokładnie, kiedy postanowił wyjechać, ale jego film z 2015 roku o Zurichu był jak pierwszy sygnał: „Zacznijmy od tego, że tu nie mieszka się tanio”. Od tamtej pory jego narracja zmieniła się z dokumentu lokalnego w kronikę emigranta – człowieka, który przez pracę, a nie ucieczkę, znalazł się po drugiej stronie granicy.
Życie w Szwajcarii nie było pasztecikiem, ale raczej zestawem kabli do podłączenia – trudnych, skomplikowanych, ale dających prąd. On, elektryk, zaczął opowiadać o życiu w hotelach za 800 franków miesięcznie, o kolejach bez opóźnień, o schronach przeciwatomowych, które są obowiązkowe, i o tym, jak policja może się zainteresować zwykłym spacerem. Przez kilka lat jego kanał był jak dźwiękowy dziennik z linii frontu – miejsca, gdzie praca to nie tylko wyzwolenie, ale i codzienna walka o godność. Pokazywał montaż instalacji elektrycznych, pracę w tunelach, budowę linii produkcyjnych, a nawet fabrykę zegarków Rolex – wszystko z uśmiechem, ale też z żelaznym spokojem tych, którzy wiedzą, że każdy kabel trzeba zacisnąć dwukrotnie.
Jego największe sukcesy nie miały formy nagród, ale liczby odsłon i zaangażowania: filmy o nie ma ludzi do pracy, o cenie auta w Szwajcarii, o życiu w Lidlu czy o pracy w fabryce Rolex – przyciągały dziesiątki tysięcy ludzi szukających prawdy o życiu za granicą. A jego porażki? Były bardziej ciche – wycofanie się z pracy, kontrole, pobicia, zwolnienia, konfrontacje z agencjami, które obiecywały słońce, a dawały mgłę. Jeden z filmów, Zostałem pobity w pracy, stał się echem bólu tych, którzy pracują bez przychylności i bez wsparcia.
Z czasem jego świat poszerzył się poza Szwajcarię – był w Niemczech, we Włoszech, w Austrii, próbował nowych dróg, ale zawsze wracał myślą do Alp. Pokazywał nie tylko swoją pracę, ale i ludzi: kolegów, szefów, turystów, a nawet bezdomnych przy bramach fabryk zegarków. Zniknęły jednak z jego narracji wspomnienia z Krosna – żadnych więcej festynów, żadnych rajdów, żadnych cudów na Polance. Została tylko przeszłość w tle, jak stary film, który czasem się przewija, ale już nie definiuje teraźniejszości.
Jego kanał stał się nie tylko kroniką życia w Szwajcarii, ale też próbą zrozumienia siebie w nowej rzeczywistości. Pokazywał, że emigracja to nie tylko pieniądze, ale i izolacja, język, frustracja, i czasem – fanatyczna wola przetrwania. Jego filmy o szukaniu pracy, o agencjach, które kłamią, o konieczności nauki języka, o inflacji, której niby nie ma – to były nie tyle poradniki, ile dzienniki wygnania.
Z czasem jego głos stał się znany nie tylko jako elektryka, ale jako świadka – kogoś, kto patrzył bez upiększania, ale też bez przesady. Przez ponad 400 filmów opowiedział historię człowieka, który nie uciekał przed czymś, ale szedł ku czemuś – nawet jeśli to coś okazało się trudniejsze niż sądził. A kiedy po dziesięciu latach stwierdził „10 lat na emigracji”, brzmiało to nie jak triumf, ale jak westchnienie po długim marszu.
Jego charakter? To mieszanka uporczywości, sceptycyzmu i troski – mężczyzna, który wierzy w robotę, ale nie w bajki, który docenia Szwajcarię, ale nie zapomniał o Polsce, który nagrał setki filmów, by powiedzieć jedno: warto spróbować, ale nie wszystko jest złote, co się świeci – nawet w krajach, gdzie każdy kabel jest na swoim miejscu.
To historia człowieka, który szedł za kamerą, a znalazł siebie.