Nesov – opowieść o tym, jak Japonia stała się sceną dla ciekawości
Początkowo nie miało być o Japonii. Przynajmniej nie na tym kanale. Ale coś się zmieniło – albo może od razu było wiadomo, że wszystko będzie się kręciło wokół kraju, gdzie pociągi przepraszają za dwudziestosekundowe spóźnienia, a ulice są czyste mimo braku koszy na śmieci. Kim jest twórcą kanału nesov, nie wiadomo dokładnie, ale można domyślić się, że jest Polakiem, który znalazł się po drugiej stronie globu, nie po to, by przeprowadzić się na stałe, ale by przyjrzeć się temu, co wygląda jak science fiction, a jest codziennością. Codziennością Japonii.
Początkowo jego opowieść była oparta na jednym temacie – randkach. Nie tych uniwersalnych, ale bardzo konkretnych: czy obcokrajowcy mają lepsze szanse na zdobycie serca Japonki niż lokalni mężczyźni? Ten kąt, nieco prowokacyjny, ale z nutą ciekawości, stał się wejściem. Już pierwszy film, który zdobył blisko 225 tysięcy odsłuchań, sugerował, że chodzi nie tylko o miłość, ale o kulturę – o to, jak różnice mogą działać jak przewaga. I tak, od razu, zaczęła się podróż nie tyle geograficzna, ile obyczajowa.
W ciągu kilku dni pojawiały się kolejne filmiki – o szkole, gdzie uczniowie sprzątają klasy, o idolkach, które nie mogą mieć chłopaków, o cosplayu, który tu nie zawsze jest mile widziany. Tematy się rozszerzały, ale nie przypadkowo. Wszystko łączyła nić: życie w Japonii takie, jakie jest, a nie takie, jakie wydaje się być z zewnątrz. Pokazywano nie tylko wyidealizowane obrazy z anime, ale też ich ciemniejsze odmiany – nadgodziny w pracy, presję społeczną, konieczność picią z przełożonymi. Film o japońskiej pracy, opisujący ją jako „koszmar”, zdobył ponad 65 tysięcy odsłuchań i wyraźnie zmienił ton kanału – z lekkiego, przymglonego egzotyzmu na coś bliższego analizie.
Z czasem widać było, jak kanał dojrzewa. Początkowe odcinki o randkowaniu, choć nieco spektakularne, zaczęły ustępować miejsca głębszym spostrzeżeniom. Pojawiały się filmy o karaoke – nie jako zabawie, ale jako fenomenie z „mroczną stroną”, o 5,5 miliona automatów sprzedających, które sprawiają, że w Japonii można kupić wszystko, tylko nie musi się przy tym spotkać z człowiekiem. To były nie tylko ciekawostki – to były mikroskopy, przez które widać było społeczeństwo wysoce wydajne, ale też czasem izolowane.
Największe sukcesy przyszły jednak z filmami, które łączyły ironię z autentycznym zdziwieniem. „Dzień w Japonii, którego faceci nienawidzą” – czyli White Day, kiedy mężczyźni muszą odwzajemnić prezent damski o wiele droższym – zdobył ponad 100 tysięcy odsłuchań. Podobnie „Dziewczyny w Japonii udają głupiutkie” – o zjawisku burikko – również przekroczyło 98 tysięcy. Widzowie nie tylko oglądali, ale też komentowali, zgadywali, angażowali się. Kanał stał się miejscem na dyskusję, choć bez bezpośrednich dialogów z innymi twarzami.
Nie ma na nim stałych towarzyszy podróży. Nikt poza twórcą nie pojawia się regularnie. Żadne imiona, żadne twarze – to opowieść w pojedynkę. A jednak ktoś pewnie przestał się pojawiać – bo na początku mowa była o Polsce, o porównaniach, o powrocie „stamtąd z miłością życia”, ale z czasem to „my” coraz rzadziej stało się „ja”, a „Polska” przestała być punktem odniesienia, by stać się tylko tłem.
Tematy, które zniknęły, to te, które wydawały się najbardziej sensacyjne – np. ślub z bohaterką anime. Po jednym filmie o temacie – więcej już nie było. Podobnie pytania o to, czy Japończycy jedzą sushi codziennie, czy mają „mniejsze” – były to momenty, gdy kanał flirtował z kliiszami, ale szybko wrócił do poważniejszych wątków. Unika się też polityki – prócz jednego filmu o relacjach Japończyków i Chińczyków, porównywanych do Polaków i Niemców, nic więcej na ten temat nie pada. Historia Azji została dotknięta, ale tylko po powierzchni.
Widać, jak kanał się uczył. Początkowe filmiki były krótkie, z emotikonami, z tonem „cheat code w randkach”, ale z czasem stały się gęstsze, bardziej zastanawiające się nad znaczeniem niż tylko nad szokiem. Największe odsłuchy przyszły nie z najbardziej kontrowersyjnych tematów, ale z tych, które pokazywały system – jak on działa, dlaczego działa. Film „3 szokujące rzeczy w Japonii”, z pociągami-przepraszakami i automatami na krawaty, zdobył ponad 113 tysięcy odsłuchań – rekord – bo trafił w sedno: to nie krajobraz zaskakuje, ale logika, która za nim stoi.
Nie było wielkich niepowodzeń, ale było spowolnienie. Ostatni film, o milionach automatów, miał zaledwie 6 tysięcy odsłuchań. Może widzowie już wiedzieli o automatach? A może kanał, który zaczął się od emocji, musiał się zmierzyć z pytaniem: co dalej? Skoro pokazano już i randki, i szkołę, i pracę, i kulturę, to co zostaje?
Ale to nie był koniec. To była przerwa myślowa. Bo jeśli się słucha uważnie, widać, że ten człowiek nie tylko pokazuje Japonię – on ją przetwarza. Nie mówi „jestem tu”, ale „tak tu jest”. Nie pokazuje siebie, ale pokazuje system. I nie potrzebuje towarzyszy, by to było wiarygodne.
Historia nesov to opowieść o tym, jak ciekawość mogła stać się mostem, a Japonia – nie egzotyką, lecz lustrem, w którym widać nie tylko inny kraj, ale też własny sposób patrzenia.